Wat is een WKO-installatie?
WKO staat voor warmte-koudeopslag. Een WKO-installatie gebruikt grondwater als buffer. In de zomer sla je warmte op in de bodem en in de winter haal je die er weer uit. Andersom bewaar je in de winter koude voor de zomer. Een warmtepomp in het gebouw zet die energie om naar verwarming of koeling.
Een WKO is een open bodemenergiesysteem. Er wordt echt grondwater opgepompt en weer teruggebracht. Bij een gesloten systeem stroomt alleen een vloeistof door een lus in de bodem en komt er geen grondwater aan te pas.
Zo werkt een WKO
- Een WKO heeft minimaal twee bronnen: een warme en een koude bron. Ze liggen op flinke afstand van elkaar in hetzelfde watervoerende zandpakket.
- In de winter pomp je water uit de warme bron. De warmtepomp haalt er warmte uit en het afgekoelde water gaat naar de koude bron.
- In de zomer draait het om. Koel water uit de koude bron koelt het gebouw en gaat opgewarmd terug naar de warme bron.
- Er gaat geen water verloren. Wat je oppompt, breng je in dezelfde laag terug.
Voor welke gebouwen past een WKO?
Een WKO loont vooral bij grote gebouwen die zowel verwarming als koeling nodig hebben: kantoren, scholen, ziekenhuizen, appartementencomplexen en bedrijfshallen. Voor een woning of een klein bedrijfspand is een gesloten systeem met bodemlussen meestal eenvoudiger.
De bodem moet ook meewerken. Je hebt een goed doorlatend zandpakket nodig dat genoeg water levert. Een eerste indruk geven de boorgegevens in DINOloket. Zekerheid krijg je pas met een proefboring en een pompproef.
Vergunning voor een WKO
Voor een open bodemenergiesysteem heb je een omgevingsvergunning nodig. Daarvoor is de provincie het bevoegd gezag, niet het waterschap. De provincie kijkt onder meer naar de balans tussen warmte en koude, naar andere systemen in de buurt en naar drinkwaterwinningen. In sommige gemeenten geldt een plan dat bepaalt waar bronnen mogen komen.
Houd rekening met minimaal 8 weken, en langer als de provincie extra onderzoek vraagt. Betrek de provincie daarom vroeg in het ontwerp.
Waar let je op bij een WKO?
- Energiebalans. Over de jaren heen stop je ongeveer evenveel warmte als koude in de bodem. Anders raakt een bron te warm of te koud en daalt het rendement.
- Lucht buiten het systeem. Grondwater bevat opgelost ijzer. Komt er zuurstof bij, dan slaat dat neer en kunnen bronnen verstoppen. Een goed afgesloten leidingsysteem voorkomt dat.
- Registratie. Je houdt bij hoeveel water je verpompt en met welke temperatuur. Dat vraagt de vergunning.
- Onderhoud. Bronnen worden periodiek gecontroleerd en zo nodig gespoeld of geregenereerd.
Meer over bodemenergie
Lees ook over het gesloten bodemenergiesysteem en op onze pagina over bodemenergie over ons boorwerk. Voor de vergunningen rond grondwater kun je terecht op vergunningen voor bronbemaling.
Wat is het verschil tussen een WKO en een warmtepomp?
Een warmtepomp zet warmte om naar een bruikbare temperatuur voor verwarming of koeling. De WKO is de bron waar die warmte vandaan komt: het grondwater. Een WKO werkt dus altijd samen met een warmtepomp.
Wat is het verschil tussen een open en een gesloten systeem?
Een open systeem (WKO) pompt grondwater op en brengt het terug in de bodem. Een gesloten systeem werkt met bodemlussen waar een vloeistof doorheen stroomt, zonder grondwater op te pompen. Open systemen passen bij grote gebouwen, gesloten systemen bij kleinere.
Heb je voor een WKO een vergunning nodig?
Ja. Een open bodemenergiesysteem heeft altijd een omgevingsvergunning van de provincie nodig.
Hoe diep liggen de bronnen van een WKO?
Dat hangt af van waar een geschikt zandpakket ligt dat genoeg water levert. Dat verschilt per regio en wordt bepaald met boorgegevens en een proefboring.
